بیستون دروازه زاگرس

 رودخانه گاماسیاب    

        ناحیه ی که رودخانه ی گاماسیاب (گاماسیو) را تشکیل می دهد بسیار وسیع است گاماسیاب که شعبه ی مهم آن ازکوههای الوند سر چشمه می گیرد و سرچشمه آن در سراب خاک نهاوند است که یکی از شاخه هایی است که از حدود نهاوند سر چشمه گرفته که تعداد زیادی نهر و چشمه به آن اضافه       می شود و شاخه های دیگر آن از دشت های ملایر سر چشمه می گیرد و پس از پیوستن تعدادی چشمه نهر به آن در نزدیکی نهاوند با آب نهاوند یکی می شود شاخه های دیگر آن از شمال شرقی دامنه های کوههای الوند سر چشمه می گیرد و در شمال شرق تویسرکان در دره تویسرکان به آب نهاوند و ملایر افزوده می شود و تشکیل رودخانه ی گاماسیاب می دهند سرچشمه فرعی دیگر رودخانه گاماسیاب یکی خرم رود است که یکی از شاخه های آن به آب کنگاور موسوم که از ارتفاعات کنگاور سرچشمه می گیرد دو رود دیگر رودخانه جامشیان درارتفاعات غربی مستقر می باشد. اين رودخانه از سراب سنگ سوراخ و چشمه سارهاي اطراف نهاوند سرچشمه گرفته و پس از اتصال با رودخانه ملاير به رودخانه گاماسياب تغيير نام داده است. به اين رودخانه در مسير خود ،   رشته هاي فرعي مختلفي از جمله آب ملاير ، آب نهاوند و آب تويسركان ملحق شده است. اين رودخانه در جنوب بيستون به آب دينورآب پيوسته و به نام گاماسياب ادامه مسير داده و در نزديكي فرامان به رودخانه قره‌سو متصل شده و پس از آن به نام سيمره وارد خاك لرستان مي شود به علت شیب زیاد بستر وعبور از تنگه های باریک و سنگی دارای سرعت زیادی می باشد به همین علت در اصطلاح لری سیمره می گویند و در ناحیه خوزستان به رودخانه ی کرخه می رسد.  آبدهي اين رودخانه در دو ايستگاه قبل و بعد از محدوده دشت اندازگيري شده است. اولين ايستگاه مشهور به ايستگاه دو آب در 25 كيلومتري دشت چمچمال واقع است و دومين ايستگاه در محل روستاي چهر( ايستگاه پل چهر ) واقع است كه ميزان مشترك آب اين رودخانه و رودخانه دينور آب  را كه در محل بيستون [نزدیک چمبطان علیا] واقع در محدوده دشت به گاماسياب مي پيوندد اندازگيري   مي نمايد. حداقل متوسط آبدهي مشاهده شده اين رودخانه در پل چهر در شهريور ماه 5/3 متر مكعب در ثانيه و حداكثر آن در فروردين ماه برابر 105 متر مكعب در ثانيه اندازه گيري شده است شيب متوسط اين رودخانه 5/1در هزار است90 کیلو متر این رودخانه در خاک کرمانشاه جاری  می باشد و در حدود 20 روستای چمچمال سمنگان / مبارک آباد /علی گرزان /گاوگل /خلیف آباد و 000 مشروب می سازد گاماسیاب از نظر تاریخی تا اواخر نیمه ی محرم 21ه.ق ارتش های 3و4و5 عرب به تهاجم خود ادامه داده و در اوایل ماه  صفر به رودخانه ی  گاماسیاب  رسیدند در کنار رودخانه ی  گاماسیاب  در نزدیکی  بیستون در اثر حفاری، قسمتی از یک طرح بزرگی از ساختمان دوره ساسانی در زیر خاک بیرون     آورده اند. از جمله نهرهای آب که از گاماسیاب جدا می شوند عبارتند از:

1- جوی آب قره ولی:این نهر از زیر دست اراضی دهکده علی کوردان (علی گرزان)، از پهلوی چپ گاماسیاب جدا شده و دهکده های علی کردان، یکدانگی، تخت شیرین، چمبطان سفلی، قره ولی و فراش را آبیاری می کند.

2- جوی آب سمنگان:این نهر از پهلوی راست گاماسیاب زیر دست اراضی دهکده پاقلا جدا شده، اراضی  دهکده های میرزای پاقلا((پاقلعه)) ، سمنگان علیا و سفلی، گرگوند،سگاز، هرل آباد و قوزیوند را آبیاری می کند.

منبع: هاشمی بیستونی، محمودرضا، بررسی نقش عوامل ژئومورفولوژی در عدم رشد فیزیکی شهر بیستون، پایان نامه کارشناسی ارشد، تابستان ۱۳۸۹، دانشگاه آزاد واحد ملایر